← Wszystkie teczki
Zagadnienie ogólne · O16

Strategia i taktyka kryminalistyczna

    Prowadzący wskazał strategię i taktykę kryminalistyczną jako temat z naciskiem. Zagadnienie z luką w notatkach (jeden wykład). Uzupełnione transkrypcją i literaturą. Kluczowe: umieć odróżnić strategię od taktyki, techniki i metodyki i podać przykład każdej.

    Szkielet odpowiedzi

    Mnemonik D-T-C-S-R-P
    Działy, Taktyka, Czynności, Strategia, Relacje, Przykłady

    1. Działy kryminalistyki Technika (ślady, dowody rzeczowe), taktyka (zasady działania), strategia (przyszłość, prognozy), metodyka (określone typy przestępstw). Kryminalistyka to nauka stosowana i kompleksowa. Funkcje: rozpoznawcza, wykrywcza, dowodowa, zapobiegawcza.
    2. Taktyka Nauka o celowych, skutecznych i zgodnych z prawem sposobach postępowania organów ścigania przy wykrywaniu przestępstw i sprawców. Cechy: legalność, planowość, etyczność, nienaruszalność dóbr osobistych, minimalizacja błędów.
    3. Czynności taktyczne Oględziny, przesłuchanie, okazanie, konfrontacja, eksperyment procesowy, wizja lokalna, czynności operacyjno-rozpoznawcze, praca z wersjami.
    4. Strategia Dział prognostyczny: przewiduje kierunki, metody i środki działania przestępców w przyszłości i przygotowuje metody zwalczania. Ma ogólny, długofalowy charakter.
    5. Relacje i różnice Taktyka to „jak w tej sprawie”, strategia „jak w przyszłości”, technika „czym badamy ślady”, metodyka „jak przy zabójstwie, rozboju”. Nie mylić z metodami technicznymi, taktycznymi i organizacyjnymi.
    6. Przykłady Taktyka: przesłuchanie fazowe, okazanie. Strategia: przejście od przestępczości ulicznej do cyberprzestępczości i ekonomicznej, konfiskata rozszerzona.

    Rozwinięcie

    Miejsce w systemie kryminalistyki

    • Kryminalistyka (nauka stosowana, kompleksowa, multidyscyplinarna) to według Hanauska nauka o taktycznych zasadach i technicznych metodach rozpoznawania i wykrywania przestępstw i ich sprawców, udowadniania związku między osobami a zdarzeniami oraz zapobiegania. Wersja „do zapamiętania” z wykładu: nauka o taktyce i technice popełniania przestępstw, dochodzenia i zapobiegania.
    • Funkcje: rozpoznawcza, wykrywcza, dowodowa (regulowana k.p.k.), zapobiegawcza (neutralizowanie czynników kryminogennych). Działy służą tym funkcjom.
    Dział Czym się zajmuje Przykład
    Technika metody i środki z nauk technicznych i przyrodniczych do badania śladów i dowodów rzeczowych daktyloskopia, DNA, balistyka, luminol
    Taktyka zasady i sposoby celowego, skutecznego i legalnego działania organów w sprawie przesłuchanie, oględziny, okazanie, wersje
    Strategia wiedza prognostyczna: przewidywanie przyszłych form przestępczości i przygotowanie metod ich zwalczania rozwój cyberprzestępczości, przeciwdziałanie terroryzmowi
    Metodyka adaptuje technikę i taktykę do określonych grup przestępstw metodyka śledztwa w sprawie zabójstwa, rozboju
    • Część autorów wymienia też teorię kryminalistyki jako odrębny dział. Wykład wymienia cztery (technika, taktyka, strategia, metodyka).

    Taktyka kryminalistyczna

    • Pojęcie: ogół zasad i sposobów postępowania organów ścigania i wymiaru sprawiedliwości, które mają doprowadzić do ujawnienia przestępstwa, wykrycia sprawcy i zebrania dowodów. Pikulski ujmuje ją jako dział kryminalistyki zajmujący się ustalaniem sposobów działania sprawców, skutecznym wykonywaniem czynności procesowych i organizacją efektywnego wykorzystania sił i środków w zwalczaniu przestępczości.
    • Cechy i zasady: legalność, etyczność, planowość, nienaruszalność dóbr osobistych, minimalizacja ryzyka błędu, obiektywizm.
    • Podstawy psychologiczne: pamięć jest rekonstrukcyjna, stres obniża zdolność przypominania, kluczowa jest neutralność i swobodna narracja.
    Czynność taktyczna Na czym polega / zasady
    Oględziny (miejsca, rzeczy, osób, zwłok) plan działania, niepowtarzalność, współpraca technika z prowadzącym, unikanie kontaminacji, dokumentacja (opis, szkic, zdjęcia)
    Przesłuchanie fazy: przygotowanie, wstęp (pouczenie), swobodna narracja, pytania dopełniające (od otwartych do zamkniętych), konfrontacja dowodowa, zakończenie, ewaluacja
    Okazanie porównawcze rozpoznanie osoby lub rzeczy; bez sugestii, osoba okazywana w grupie co najmniej czterech osób (art. 173 k.p.k.), z osobami podobnymi do podejrzewanej
    Konfrontacja jednoczesne przesłuchanie dwóch osób o sprzecznych zeznaniach, po wyczerpaniu innych metod
    Eksperyment procesowy odtworzenie zdarzenia lub fragmentu w zbliżonych warunkach, aby sprawdzić, czy mogło się tak stać
    Wizja lokalna odtworzenie czynności w miejscu zdarzenia, weryfikacja zeznań i trasy sprawcy
    Czynności operacyjno-rozpoznawcze obserwacja, zakup kontrolowany, podsłuch (za zgodą sądu), działania pod przykryciem
    Praca z wersjami wersja główna i alternatywne, weryfikacja logiczna, unikanie błędów poznawczych (patrz O15)
    • Modele przesłuchań: konfrontacyjny (presja, ryzyko fałszywych przyznań, krytykowany), informacyjny (współpraca, więcej prawdziwych informacji), PEACE, wywiad kognitywny (+25–45% poprawnych informacji), SUE (opóźnione ujawnianie dowodów).
    • Zakazane metody (art. 171 § 5 k.p.k.): przymus, groźba bezprawna, hipnoza, środki chemiczne lub techniczne wpływające na procesy psychiczne. Skutek: takie zeznania nie mogą stanowić dowodu (art. 171 § 7 k.p.k.). Przesłuchanie zaczyna się od swobodnej wypowiedzi (art. 171 § 1), a pytania sugerujące są zakazane (§ 4).

    Strategia kryminalistyczna

    • Pojęcie (wykład): dział prognostyczny, przewidujący kierunki, metody i środki działania przestępców w dalekiej przyszłości oraz przygotowujący metody, środki i przedsięwzięcia skutecznie zwalczające przyszłą przestępczość.
    • Opiera się na rozpoznaniu zjawisk (analiza trendów, danych, ciemnej liczby), na planowaniu zwalczania i na zapobieganiu (funkcja zapobiegawcza). Wg Pikulskiego obejmuje też organizację użycia sił i środków do zwalczania przewidywanej przestępczości (terroryzm, handel bronią i ludźmi, narkotyki, pranie pieniędzy, przestępczość zorganizowana).
    • Strategię jako dział kryminalistyki opisuje T. Hanausek (wg S. Pikulskiego, który za nim wylicza pięć działów: taktykę, technikę, strategię, metodykę i teorię kryminalistyczną; wykład wymienia cztery).
    • Nowoczesne odpowiedniki: strategiczna analiza kryminalna, planowanie polityki ścigania, prognozowanie zagrożeń (np. terroryzm, cyberprzestępczość).

    Różnica w jednym zdaniu

    Taktyka Strategia
    Skala konkretna sprawa i sprawca zjawisko przestępczości, cały system
    Czas teraz: ujawnienie, wykrycie, dowód przyszłość: prognoza i prewencja
    Pytanie jak wykryć tego sprawcę jak będzie wyglądać przestępczość i jak ją zwalczać
    Przykład przesłuchanie, okazanie, wersje adaptacja do cyberprzestępczości i przestępczości ekonomicznej
    • Uwaga na pułapkę z wykładu: drugi podział to metody techniczne (ślad, dowód rzeczowy), taktyczne (człowiek jako źródło informacji: przesłuchanie, okazanie) i organizacyjne (proces: planowanie, wersje, koordynacja, analiza kryminalna). To inny podział niż działy kryminalistyki.

    Przykłady

    • Taktyka, przesłuchanie świadka: faza narracyjna bez przerywania, pytania otwarte przed zamkniętymi, wywiad kognitywny (odtwarzanie kontekstu, zmiana perspektywy). Źle: pytanie sugestywne („ten mężczyzna był pijany, prawda?”).
    • Taktyka, okazanie: podejrzany wśród osób podobnych, bez sugestii. Zagrożenie: wybór osoby najbardziej podobnej, nawet jeśli sprawcy nie ma wśród okazywanych.
    • Strategia, ewolucja przestępczości (wykład z psychologii kryminalistycznej): od przestępczości ulicznej (kradzieże, napady) do cyberprzestępczości; od brutalnych gangów lat 90. (Pruszków, Wołomin) do przestępczości ekonomicznej (karuzele VAT, wyłudzenia funduszy, nielegalna produkcja tytoniu). Strategia przewiduje te zmiany i przygotowuje odpowiedź.
    • Strategia, odpowiedź prawna: konfiskata rozszerzona i analiza pochodzenia majątku przez KAS. Reakcja na pranie pieniędzy i „słupy”.
    • Metodyka (dla odróżnienia): metodyka śledztwa w sprawie zabójstwa łączy technikę (ślady krwi, DNA) i taktykę (oględziny, przesłuchania) pod jeden typ przestępstwa.

    Możliwe dopytania komisji

    Czym różni się strategia od taktyki?

    Strategia prognozuje przyszłe formy przestępczości i planuje zwalczanie, taktyka rządzi działaniem w konkretnej sprawie.

    Co to jest technika kryminalistyczna?

    Metody i środki z nauk technicznych do badania śladów i dowodów rzeczowych.

    Czym jest metodyka?

    Adaptacja techniki i taktyki do określonych grup przestępstw (np. zabójstw).

    Podaj przykłady czynności taktycznych.

    Oględziny, przesłuchanie, okazanie, konfrontacja, eksperyment procesowy, wizja lokalna.

    Czym są wersje i do czego służą w taktyce?

    Hipotezy sprawdzane czynnościami, patrz O15.

    Jakie metody przesłuchań znasz?

    Konfrontacyjny, informacyjny, PEACE, wywiad kognitywny, SUE.

    Jakie są funkcje kryminalistyki?

    Rozpoznawcza, wykrywcza, dowodowa, zapobiegawcza.

    Źródła

    Z notatek:

    Zewnętrzne (sprawdzone 14.11.2026):

    • K. Juszka, Sprawdzanie wersji kryminalistycznej…: tworzenie wersji jako typowa czynność z zakresu taktyki kryminalistycznej: pdf
    • S. Pikulski, Podstawowe zagadnienia taktyki kryminalistycznej (1997), rozdz. 1 (działy kryminalistyki, strategia, taktyka, definicja Sehna; przywołuje Hanauska, Kryminalistyka. Zarys wykładu, s. 11–14): repozytorium.uwb.edu.pl
    • Kodeks postępowania karnego: art. 171 (przesłuchanie): standardyprawa.pl; art. 173 (okazanie): standardyprawa.pl; art. 168a: arslege.pl
    • Do sięgnięcia (niepełnotekstowo): T. Hanausek, Kryminalistyka. Zarys wykładu; B. Hołyst, Kryminalistyka; E. Gruza, M. Goc, J. Moszczyński, Kryminalistyka. Spis treści podręczników potwierdza podział na taktykę, technikę, strategię, metodykę i teorię.

    Powiązane teczki

    O15 · Wersje kryminalistyczneO8 · Oględziny miejsca zdarzeniaS2 · Metody czynności operacyjno-rozpoznawczych
    Przeczytane?
    Odhacz i przejdź do układania szkieletu.